TARİHSEL
GELİŞİM
1964 öncesi, Rumlarla müşterek olan ve bir Türk Bakanın sorumluluğunda
olan kamusal sağlık servisleri gerek Rum, gerekse Türk Kıbrıs Halkı'na
hizmet verirken; çarpışmaların başlaması ile önce özel kliniklerden topluma
sağlık hizmeti verilmiş, sonra Lefkoşa’da eski bir sigara fabrikası 80
yataklı bir genel hastaneye dönüştürülmüştü.
Mağusa, Limasol, Larnaka ve Baf’ta benzeri çalışmalarla küçük bölge
hastaneleri Poli, Düzkaya, Geçitkale, Serdarlı ve Mehmetçik köylerinde
ise, sağlık merkezleri açılmıştır.
Yine 1964 yılından itibaren tüm sağlık hizmetleri yönetsel yönden genel
komiteye bağlı Sağlık İşleri Tali Komitesi’nin sorumluluğuna verilmiştir.
Genel Komite’nin yerini Geçici Türk Yönetimi alınca, 1968 yılında sağlık
servisleri de sağlık işleri üyeliği tarafından yürütülmeye başlanmıştır.
13
Şubat 1975 tarihinde Kıbrıs Türk Federe Devleti'nin kurulmasıyla sağlık
işleri de Federe Devleti sağlık Bakanlığı'na devredilmiştir.
Türkiye’nin parasal ve teknik yardımları ile 1971 yılında Lefkoşa –
Gönyeli yolu üzerinde Lefkoşa Devlet Hastanesi’nin inşasına başlanmış;
13 Şubat 1978 yılında, modern teknik araç, gereç ve cihazla donatılarak
hizmete açılmıştır.
1974
Barış Harekatı sonrasında, güneyde kalan hastane ve sağlık merkezleri
yerine, kuzeyde yenilerinin açılması yönüne gidildi. Yapılan bir reorganizasyonda
Lefkoşa Hastanesi’nin yatak kapasitesi yükseltilmiş, Mağusa, Girne ve
Yeşilyurt’ta kaza hastaneleri, 10 büyük köyde ise sağlık merkezleri açılmıştır.
Her sağlık merkezi çerçevesindeki köylerde ise sağlık ocakları kurulmuş
ve bir program çerçevesinde köyler ziyaret edilmiştir.
Yine 1975 yılından itibaren tedavi edici sağlık hizmetler yanında, halk
sağlığı ve koruyucu hekimlik hizmetlerine önem verilmiştir.
SAĞLIK HİZMET MODELİ
1964 -1974 yılları arasında hastalanan ve yaralananların tedavisine
yönelik olan sağlık servislerimizin koruyucu hekimlik hizmeti olarak
sadece kısıtlı bağışıklık aşılama hizmetleri yürütebilmiştir.
1975-1977 yılları arasında ilk kez eldeki mevcut imkanlardan yararlanma
yoluna gidilerek, bir reorganizasyon yapılmış, Lefkoşa’daki merkez ve
diğer bölgelerdeki çevre örgütleri saptanarak Bakanlık Tıp ve Sağlık
Dairesi Müdürlüğü, Devlet Laboratuvarı, Başhekimlikler ve Sağlık Merkezi
Sorumlu Hekimlikleri kurularak, tedavi ve koruyucu hekimlik hizmetleri
entegre bir şekilde yürütülmeye çalışılmıştır.
1978 -1982 plan döneminde bir tarafta tedavi edici hekimlik hizmetleriyle
ilgili olarak yeni hastaneler ve yeni uzmanlık dalları açılırken, öte
taraftan temel sağlık hizmetlerini geliştirilmesi yoluna gidilmiş, halk
sağlığı uzmanı, çevre sağlığı teknisyeni ve sağlık hemşireleri yetiştirilerek
çevre sağlığı bulaşıcı hastalıklara karşı savaş başlatılmış; anne sağlığı,
çocuk sağlığı ve gıda kontrolü sağlığına hız verilmiştir.
1978 yılına kadar hastanelerimizde 9-10 uzmanlık dalında hizmet verilirken,
1983 yılında çeşitli uzmanlık dallarımızın sayısı 20’ye yükselmiştir.
Projeler 3 aşamalı olarak yürütülmüş, bir taraftan yeni üniteler inşa
edilirken, diğer taraftan personel yetiştirilmesi sürdürülmüş ve gerekli
cihaz ile aletlerin temin edilmesi yoluna gidilmiştir.
Yine
1978 yılında Lefkoşa Devlet Hastanesi’nin hizmete girmesi sonrasında
birkaç yıl ara ile önce Kroner Bakım Ünitesi sonra Nöroloji, Nöroşirurji
dalları açılmış, arkadan oksijen imalatı projesi tamamlanmıştır. 1982
yılında 8 yataklı Hemodiyaliz Ünitesi, 1983 yılı sonunda ise, Thalassaemia
Erken Tanı Ünitesi hizmete açılmıştır.
1981 yılında bir özel dal hastanesi niteliğinde olan Barış, Ruh ve Sinir
Hastalıkları Hastanesi hizmete girmiş; akut, kronik, hostel poliklinik
mesleki rehabilitasyon servisleri ile toplumun büyük bir ihtiyacına cevap
vermiştir.